TP.HCM họp bàn lộ trình chuyển đổi xe buýt xanh: Nhiều lo ngại về chính sách và tính khả thi

Mốc thời gian và chính sách gây tranh cãi

Theo chỉ đạo của Chính phủ, TP.HCM phải đạt tối thiểu 30% phương tiện vận tải công cộng sử dụng điện hoặc năng lượng xanh vào năm 2025, và 100% vào năm 2030. Tuy nhiên, nhiều đại biểu lo ngại về tính khả thi của lộ trình này.

Bà Ung Thị Xuân Hương - Chủ tịch Hội Luật gia TP.HCM cho rằng dự thảo Nghị quyết HĐND đưa mốc 2030 là quá ngắn so với lộ trình 2050 của Chính phủ. Bà kiến nghị nên kéo dài thêm thời gian đến năm 2040 để đảm bảo tính khả thi và cho rằng “chỉ 5 năm, cần giải trình cụ thể đánh giá tác động đến doanh nghiệp”.

Ngoài ra, chính sách hỗ trợ như lãi suất vay, vốn vay và xây dựng trạm sạc cũng được đánh giá là “chưa đủ hấp dẫn để thu hút nhà đầu tư”, cần có thêm nhiều ưu đãi để giảm gánh nặng tài chính.

Thiếu sót về chiến lược và hạ tầng

Luật sư Nguyễn Văn Hậu - Phó Chủ nhiệm Đoàn Luật sư TP.HCM chỉ ra những hạn chế trong mô hình đề xuất. Theo ông, mô hình này vẫn còn rủi ro, chưa tham khảo mô hình thành công trên thế giới và “hạn chế việc tiếp cận vốn của các hợp tác xã nhỏ”. Chính sách hiện tại có nguy cơ “độc quyền và triệt tiêu cạnh tranh”.

Một vấn đề khác là chi phí thay pin chưa được đề cập. Ông Hậu gợi ý TP.HCM có thể học hỏi mô hình thuê pin từ Thẩm Quyến (Trung Quốc) để giảm áp lực tài chính cho doanh nghiệp.

Về hạ tầng, dự thảo chỉ đề cập đến 1 trạm sạc cho 19 chuyến xe buýt điện, và các trạm sạc này lại không thể sử dụng chung, dẫn đến rủi ro “trạm sạc manh mún, không kết nối”. Điều này có thể khiến TP.HCM đối mặt với tình trạng “thừa thiếu trạm sạc hỗn hợp”, triệt tiêu sự tối ưu của mạng lưới. Ông nhấn mạnh đây là “thiếu sót về chiến lược chuyển đổi xanh, bộc lộ hạn chế về tầm nhìn phát triển bền vững và kinh tế tuần hoàn”.

Hiện trạng xe buýt và lợi ích của xe buýt xanh

Theo số liệu hiện tại, TP.HCM có khoảng 2.350 xe buýt hoạt động trên 164 tuyến. Trong đó, xe chạy diesel chiếm hơn 50%, xe khí CNG khoảng 23% và xe điện chiếm 26%. Dự kiến đến năm 2025, các xe buýt chạy diesel hoặc CNG trên 15 năm sẽ được thay thế bằng xe điện.

Nghiên cứu cho thấy, xe buýt điện giúp giảm 70% khí thải nhà kính so với xe chạy dầu. Ngoài ra, chi phí vận hành và bảo dưỡng cũng giảm đáng kể, tiết kiệm 53% chi phí nhiên liệu và 62,5% chi phí bảo dưỡng. Dù mang lại nhiều lợi ích, nhưng để lộ trình chuyển đổi xe buýt xanh thành công, đòi hỏi TP.HCM cần có những giải pháp chính sách và hạ tầng toàn diện hơn.